Monitoring szkodników roślin

 

Rośliny uprawne oraz ozdobne pełnią bardzo ważną funkcję w życiu człowieka. Od dawien dawna (tuż po rozpoczęciu osadniczego trybu życia) małe społeczeństwa parały się rolnictwem i sadownictwem w celu zapewnienia sobie niezbędnego do przeżycia pożywienia. Od czasów kamienia łupanego zmieniło się wiele, jednak umiejętności rolnictwa oraz płynące z tego zalety w zasadzie się nie zmieniły. Warto jednak wspomnieć o tym, iż na przestrzeni lat różnego rodzaju badacze zaczęli interesować się obserwacjami szkodników roślin oraz ich wpływem na rośliny. Dzięki temu dziedziny wiedzy takie jak patologia roślin mogły w znacznym stopniu zminimalizować problem występowania szkodników na terenach upraw rolniczych.

Patologia roślin

W drugiej połowie dziewiętnastego wieku zaczęto dość poważnie interesować się szeroko pojętymi chorobami roślin. Działania badaczy przyczyniły się do tego, iż w latach siedemdziesiątych powstała samodzielna gałąź botaniki stosowanej, zwanej między innymi patologią roślin czy też fitopatologią. Wspomniana dziedzina jest bardzo specyficzna, ponieważ nie zamyka się na inne działy nauki, a co więcej ich wiedzę łączy w sposób niezwykle praktyczny z informacjami na temat uprawy roślin czy nawożenia pól uprawnych. W skład fitopatologii wchodzą zatem między innymi bakteriologia i wirusologia, fizjologia roślin, mikologia, chemia czy biochemia. Wszystkie te dziedziny w połączeniu z wiedzą na temat nawożenia, uprawy, hodowli roślin, genetyki czy nawet maszynoznawstwa rolniczego pozwalają badaczom prowadzić takie działania jak monitoring szkodników roślin czy ulepszanie znanych metod ochrony roślin i tworzenie nowych sposobów zwalczających agrofagi.

Monitoring szkodników i chorób roślin

Badacze zajmujący się monitorowaniem występujących w środowisku chorób i szkodników roślin zajmują się przede wszystkim wyodrębnieniem czynników chorobotwórczych, wpływających na otaczającą nas florę (mowa tutaj nie tylko o roślinach uprawnych, ale także o roślinach ozdobnych). Podstawowy podział wspomnianych czynników to podział na elementy nieinfekcyjne oraz elementy infekcyjne. W przypadku tych pierwszych podstawowym wyznacznikiem jest fakt, iż choroba zdaje się nie rozprzestrzeniać na inne obszary. Jest to również podstawa do tego, by w takich sytuacjach wykluczyć obecność czynników infekcyjnych (czyli na przykład obecność szkodników). Czynniki nieinfekcyjne zazwyczaj wiążą się z negatywnymi działaniami pogodowymi. Na roślinę ma bowiem wpływ (oczywiście negatywny) zbyt niska wilgotność powietrza, niewłaściwa temperatura czy wiatr lub grad. Nie bez znaczenia pozostają również wady genetyczne oraz niezanieczyszczone środowisko. Jak widać, na nieinfekcyjne czynniki ma zatem wpływ nawet człowiek.

W przypadku infekcyjnych czynników warto wspomnieć o ich szczególnej specyfice. Okazuje się bowiem, że są to elementy, które zarażają roślinę dopiero dzięki fizycznemu kontaktowi. W zależności od rodzaju patogenów te mogą rozwijać się i rozmnażać na roślinie lub w jej środku. W drugim przypadku objawy chorobowe można zaobserwować pośrednio, czyli zauważając na przykład zmianę kolorystyki czy pojawiające się na plonach zniekształcenia i więdnięcie.

Monitoring szkodników roślin jest dzisiaj bardzo ważny, ponieważ zdobyta wiedza (zbierana na przykład przez fitopatologów) przydaje się w konstruowaniu i ulepszaniu metod ochrony poszczególnych roślin. Należy bowiem pamiętać, że dopiero posiadanie informacji na temat wroga wprowadza możliwość uporania się z problemem.